Αρχαιολογικός χώρος Θερμής

Ο αρχαιολογικός χώρος της Θερμής βρίσκεται στην ανατολική ακτή της Λέσβος, περίπου 10 χλμ. βόρεια της πόλης της Μυτιλήνη.

Πρόκειται για προϊστορικό οικισμό, μελέτης της εποχής του Χαλκού και των πρώτων εγκαταστάσεων κατοίκησης στον χώρο. Συγκεκριμένα:

Η αρχική εγκατάσταση τοποθετείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (~3200‑2400 π.Χ.).
Ανακαλύφθηκαν τουλάχιστον πέντε διαδοχικές οικοδομικές φάσεις (Θερμή Ι–V) για την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, καθώς και κατάλοιπα της Μέσης και Ύστερης Εποχής του Χαλκού (~2000‑1300 π.Χ).
Ο χώρος που έχει ανασκαφεί καλύπτει περίπου 8 στρέμματα, ενώ μεγάλο τμήμα του οικισμού πιθανώς έχει χαθεί από τη θαλάσσια διάβρωση.

Ο οικισμός στην πρώιμη φάση του (Θερμή Ι) ήταν ανοχύρωτος, αλλά με έντονη οργάνωση: τα σπίτια συνδέονταν με μεσοτοιχίες, σχηματίζοντας συγκροτήματα.
Σε μεταγενέστερες φάσεις (Θερμή ΙΙ, ΙΙΙ κ.λπ.) εμφανίζονται αμυντικά στοιχεία: πύλες εισόδου, περίβολοι και προμαχώνες.
Ο αρχιτεκτονικός τύπος παραμένει σε μεγάλο βαθμό σταθερός: ορθογώνια στενόμακρα οικοδομήματα με είσοδο στη στενή πλευρά, επίπεδες στέγες καλυμμένες με υλικά της εποχής (κλαδιά, καλάμια, χώμα).
Στην ακμή του ο οικισμός εκτιμάται ότι είχε περίπου 1 200 κατοίκους.

Ο χώρος αποτελεί σημαντικό τεκμήριο της πρώιμης αστικοποίησης στο Αιγαίο και δείχνει τι σημαίνει «πόλη» ή οικισμός στην εποχή του Χαλκού.
Συνδυάζει πολύπλοκα κοινωνικά, οικονομικά και τεχνολογικά στοιχεία: αποθηκευτικοί χώροι, δρόμοι, οχυρώσεις — δείχνοντας πως δεν ήταν απλώς σποραδική κατοίκηση αλλά οργανωμένη εγκατάσταση.
Η εγγύτητά του στη Μυτιλήνη και η εύκολη πρόσβαση το καθιστούν ενδιαφέρον για επίσκεψη, σε συνδυασμό με τη φυσική ομορφιά της ακτής.