Γενί Τζαμί (Νέο Τέμενος)

Ιστορικό πλαίσιο & χρήση:

Το τέμενος ανήκει στην ύστερη περίοδο της Οθωμανικής παρουσίας στη Λέσβο, όταν η μουσουλμανική συνοικία της Επάνω Σκάλας αναπτυσσόταν γύρω από την αγορά της Μυτιλήνης.

Το Γενί Τζαμί θεωρείται το μεγαλύτερο και πιο πρόσφατο (για την εποχή του) ισλαμικό τέμενος στην πόλη.

Μετά την αποχώρηση μεγάλο μέρος του μουσουλμανικού πληθυσμού στο πλαίσιο της ανταλλαγής του 1923, το κτίριο έπαψε να λειτουργεί ως τέμενος και σταδιακά εγκαταλείφθηκε.

Κατάσταση & αναστήλωση:

Ο τρούλος και ο μιναρές έχουν καταρρεύσει σε μεγάλο βαθμό.

Από τον Φεβρουάριο του 2000 ξεκίνησαν εργασίες στερέωσης/αναστήλωσης υπό την επίβλεψη της 14η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Παρά τις εργασίες, το κτίριο παραμένει σε κατάσταση περιορισμένης χρήσης και συνεχίζει να αποτελεί ζητούμενο στο πλαίσιο της προστασίας και ανάδειξης της οθωμανικής κληρονομιάς της περιοχής.

Αξία και σημασία:

Αποτελεί σημαντικό δείγμα της οθωμανικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα, ειδικότερα σε νησί του Αιγαίου. Μέσω του κτίσματος αποτυπώνεται η ιστορική παρουσία της μουσουλμανικής κοινότητας στη Μυτιλήνη, η πολυπολιτισμική της ταυτότητα και οι μετασχηματισμοί που υπέστη η πόλη.

Η ανάδειξή του συνδέεται με ευρύτερα ζητήματα μνήμης, πολιτιστικής κληρονομιάς και διαχείρισης ιστορικών μνημείων της οθωμανικής εποχής στην Ελλάδα.

Αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά:

• Λιθόκτιστο κτίριο με επιχρισμένες επιφάνειες.

• Στέγαση με κεραμοσκεπή και τρούλο (ο τρούλος και μέρος του μιναρέ κατέρρευσαν στα μέσα του 20ου αιώνα).

• Η είσοδος διαθέτει μαρμάρινη διπλή σκάλα και τόξα, με στοιχεία που συνδυάζουν βυζαντινή και οθωμανική τεχνοτροπία.

  Τοποθεσία: Οδός Ερμού, περιοχή Επάνω Σκάλα, πόλη της Μυτιλήνη, νησί Λέσβος.
  Χρονολογία ανέγερσης: Σύμφωνα με επιγραφή, περίπου 1825‑1826.
  Ιδρυτής: Ο «ναζίρης» Μουσταφά Αγά Κουλαξίζης.